Elektrik Resistanslı Sobalarla Isınma Ve Alınabilecek Tedbirler

Ata Atun

 

 

Yd. Doç. Dr. Ata ATUN

Yakın Doğu Üniversitesi

 17-18 Mart 1995

ÖZET

Kullanım başlığı altında Kuzey Kıbrıs'ın elektrik sorunu ve bu sorun içinde elektrik resistanslı sobalarla ısınmanın payı ve Elektrik resistanslı sobaların ısınmada kullanımı ve tüketimi kavramı. Isınmada doğru kullanım yöntemlerinden bazıları.

GİRİŞ

Elektrik kesintileri, nedenleri ve nasıl önleneceği konuları bütün devlet büyüklerini, konu ile ilgili teknik elemanları ve halkımızı meşgul etmeye başlamış ve bu kesintiler nedeni ile Elektrik üretimi, kullanımı ve verimli kullanımı önemli güncel bir sorun haline gelmiştir.

Daha az enerji ile ayni verim kavramının yaygınlaştırılması gerekmektedir.

Elektrik üretimi ve verimli kullanım konusu, devlet ve bilim adamlan ile birlikte bütün bireyleri ilgilendirdiği için her derecedeki okul ve üniversite programlarına alınmalıdır. Tüketiciler için, her tarafta konferanslar, seminerler, ve TV programları düzenlenmeli, her türlü basım ve yayım araçları ile toplumumuz bilinçlendirilmeye çalışılmalıdır. KKTC'de KTMMOB'nin düzenlediği enerji kongresi dolayısı ile verimli elektrik kullanımı kavramı ve verimli elektrik kullanımı için alınacak önlemler, bu önlemlerin KKTC çapında ele alınması, standartlaştırılması ve yasallaştırılması konuları, genel bir felsefede ele alınmıştır.

ENERJİ ÜRETİMİ

Elektrik en pahalı enerjidir. Evimize kadar gelen elektrik için harcanan petrol enerjisinin %32'si Santraldaki üretim safhasında, sürtünme, aşınma ve hareketlerin yön değiştirmesi gibi etkenlerle harcanmakta ve %34 'de tellerle nakledilirken ve trafolarda kullanılır düzeye indirgenirken kaybolmaktadır.

Elektrik üretilirken girdi olarak konan %100 oranındaki organik kökenli enerjinin sadece %34'ü elektrik enerjisi olarak evimize ulaşmakta, geri kalan %66 ise gerek üretim safhasında, gereksede nakil safhasında fiziksel nedenlerle kaybolmaktadır.

Bu günkü koşullarda Elektrik üretimi için gerekli olan santralın yapım maliyeti her 1 Kilovvatt için $1500 veya 60,000,000 TL'dir. Elektrik üretimi yerine öncelikle var olan enerjiyi en yüksek verimle kullanmayı öğrenmeli, öğretmeli ve yasal tedbirler almalıyız.

Ekonomideki artış hızı ve nüfusdaki artış hızı göz önüne alınırsa (Yıllık %7), mevcut kullanım düzeyimiz (120 MW) 6 sene sonra, 2000 yılında 180 MVV'a çıkacaktır. 2 ci ünite devreye girer girmez, 3cü ünitenin yapımına başlanmalıdır.

KULLANIM

Kuzey Kıbrıs'da büyük bir enerji krizi yaşanmakta ve üretilen enerji tüketime yetmemektedir.

Üretilen 120 Mega vvatlık elektrik enerjisi;

1.  Aydınlanma

2.   Isınma

3.   Su ısıtma

4.   Soğutma

5.   Mekanik dönüş, Motor gereksinimlerini karşılamak için kullanılmaktadır

ISINMA

KKTC sıcak iklim kuşağında bulunduğundan, evler ve ikamet edilen tüm yapılar doğal havalandırma sağlamağa göre yapılmıştır. KKTC vatandaşları halen yapıların ısı izolasyonu kavramına yabancıdırlar. Duvarları ve çatısı izole edilmiş, ısı kaybını önleyen pencere ve kapıların olduğu konutların sayısı son derece azdır.

Yaşam mahallini veya konutunu merkezi ısıtma sistemi veya klima ile ısıtan ailelerin sayısı çok azdır ve ısınmada, KKTC'de yoğun olarak elektrik resistanslı sobalar kullanılmaktadır. Bunlar genelde radyatör tipinde içinde 1 adet 2000 VVatlık resistans bulunan, kalorifer tipi diye tanımlanan ve iç bükey parlak bir levha önüne yerleştirilmiş 1 ile 3 adet elektrik resistanslı çubuktan oluşmuş çubuklu soba diye tanımlanan elektrikli resistanslı sobalardır.

Genelde kalorifer tipi sobalarda ısı ayarları ve ısıya duyarlı sensorlar olmasına rağmen çubuklu sobalarda ısı ayarları ve ısıya duyarlı sensorlar bulunmamaktadır. Bu nedenlede çubuklu sobalar açıldıktan sonra kapatılana kadar hiç durmadan enerji tüketmedirler ve tasarımlarından dolayıda sadece kendi etraflarını ısıtmaktadırlar.

ISINMADA ÖNCELİKLİ DOĞRU KULLANIM YÖNTEMLERİ :

Doğru ısınma'nın basit yöntemleri vardır.

Tasarrufta en etkili yol, eğer ihtiyaç yoksa sobaları bilinçli olarak söndürmektir. Isınmada enerji tasarrufu sağlayan sobalar kullanılmalıdır. Isı elde etmek için elekrik resistansı kullanan sobalardan kaçınılmalı, sıvı gaz veya fosil kökenli yakıt kullanan sobalar kullanılmalıdır.

Evlerde daha küçük pencere kullanılmalı ve ısı yalıtımına önem verilmelidir.

TAKAS PROGRAMI

K.Kıbrıs Türk Elektrik Kurumu veya Enerji ile ilgili Bakanlık evlerdeki mevcut ve kullanılmış çubuklu sobaları alıp yerine likit gazla çalışan yeni bir soba verilmesini içeren bir TAKAS PROGRAMI hazırlamalıdır. Bu programda ana tema, tüketiciyi elektrikle ısınma yerine gazlı soba ile ısınmaya teşvik etmek olmalıdır.

Kurum veya ilgili Bakanlık perakende ve gümrüklü fiyatı 6,000,000 TL olan likit gazla çalışan sobayı gümrüksüz ve toptan olarak 4,500,000 TL'ye maledebilir. Tüketiciden ayriyeten alınacak 1,000,000 TL nakit para ile bu maliyet 3,500,000 TL'ye düşecektir.

Elektrik resistanslı soba 90 günlük kış döneminde, 3,240,000 TL'lik mazot ve yan girdiler tüketeceği hesaplaması ile, Kurum veya ilgili Bakanlık bu takas programı için ayırdığı sermayesini yaklaşık 13 ayda geri alacak ve müteakip her 13 aylık dönemlerde de ayni miktarda tasarrufu bu sefer tüketiciye para ödemeden yapmış olacaktır.

ELEKTRİK RESİSTANSLI SOBANIN LİKİT GAZLI SOBA İLE TAKASI SONUÇ

ANALİZİ.


Mevcut elektrik resistanslı soba Likit gazla çalışan soba Tasarruf edilen enerji Yıllık kullanım miktarı Yıllık tasarruf edilen enerji, kwh Elektrik maliyet/kwh[1] , gerçek Elektrik maliyet/kwh2 , tüketici Elektrik maliyet/kwh2 .sübvansiyon 1 yıllık ulusal tasarruf 1 yıllık Tüketici tasarrufu 1 yıllık Sübvansiye tasarrufu

Gaz sobası kullanım masrafları

Yıllık 720 saat, tüketici: Gaz sobası kullanım masrafı Elektrik resistanslı soba kullanımı Yıllık gaz sobası kullanım farkı 1000 W, 1 çubuklu 0 W 1000 W

720 saat (90 gün, günde 8 saat) 1000 w x 720 saat = 720 kwh 4,500 TL 1,500 TL 3,000 TL

4,500 TL x 720 kwh = 3,240,000 TL 1,500 TL x 720 kwh = 1,080,000 TL 3,000 TL x 720 kwh = 2,160,000 TL

100,000 TL/75 saat = 1,334 TL/saat

1,335x720 = 960,480 TL 1,500 TL x 720 kwh = 1,080,000 TL 1,080,000 - 960,480 = 119,520


Gaz sobası maliyeti Gaz sobası maliyeti Elektrik resistanslı soba maliyeti

Takas üzeri alınacak para Takasın Kuruma maliyeti Yatırımın geri alınış zamanı, Ulusal Yatırımın geri alınış zamanı, Tüketici

6,000,000 TL (Perakende) 4,500,000 TL (Toptan, gümrüksüz) 750,000 TL

1,000,000 TL

4,500,000 - 1,000,000 = 3,500,000 TL 3,500,000 / 3,240,000 = 1.08 yıl veya 13 ay 1,000,000 /119,520 = 8.36 yıl veya 100 ay


Tüketici 1 adet kullanılmış ve sadece kendi etrafını ısıtabilen elektrik resistanslı sobayı, yeni ve 1 odayı ısıtabilen likit gazlı soba ile takas ederek, üste verdiği 1,000,000 TL'yi 8.36 yılda geri alacaktır.

ANALİZ SONUCU

Gerek Devlet istatistiklerinde, gereksede K.T. Elektrik Kurumunda kesin ev adedi belirlenmediğinden, seçmen listelerine göre Kuzey Kıbrıs'da 58,000 ev bulunduğu varsayılarak yapılan hesaplamada, her birinde kişisel ısınmak için 1 tane elektrik resistanslı soba kullanıldığı takdirde, 90 günlük kış döneminde ortalama :

1000 w x 720 saat = 720 kw-90 gün /1 ev 'lik Elektrik Enerjisi

ve ulusal olarak kişisel ısınma için toplam olarak

720 kwh x 58,000 = 41,760 Mega Watt / 90 gün veya 41,760 / (90 x 24) = 19.33 Mega Watt / saat kullanılmaktadır.

Toplam olarak 58,000 evden %50'inin bu kampanyaya katıldığını varsayarsak (Kurum veya ilgili Bakanlık, yapılacak yasal düzenleme ile tümünü katılmaya mecbur edebilir)

90 günlük kış döneminde yıllık Ulusal enerji tasarrufumuz 20,880 Mega Watt, günlük enerji tasarrufumuz 20,880 / (90 x 24) = 9.67 Mega VVatt / saat ve yıllık Ulusal tasarrufumuz ise 93,960,000,000 TL ($2,291,707) olacaktır.

Gayri Safi Milli Hasılamızın 15,375,000,000,000 olduğu göz önüne alınırsa; KKTC'deki evlerin %50'sinde 1 adet elektrik resistanslı soba'nın 1 adet Likit gazla çalışan soba ile değişiminden % 0.61 'lik Ulusal tasarruf sağlanacaktır.

Bu program sonucunda, Ulusal elektrik tüketimimiz 90 günlük kış döneminde 9.67/120 = %8 düşecek ve yaklaşık 93,960,000,000 bir tasarruf sağlanacaktır.

ALINMASI GEREKEN KISA VADELİ. YASA GÜCÜNE DAYALI TEDBİRLER.

Standart, elektrik resistanslı, çubuk soba tabir edilen sobaların ithalatı ve imalatı yasaklanmalıdır.

Elektrik resistanslı sobalardan hangilerinin kullanılabileceği derhal tespit edilmeli ve uygulamaya konmalıdır.

Likit gazla çalışan sobaların ithalatında, gümrük alınmamalı, ve halkımız likit gazla çalışan soba kullanımına teşvik edilmelidir. Böylesi bir tedbir ve uygulama elektrik tüketimimizi, ulusal düzeyde en az %2 civarında azaltacaktır.

Evinde sadece Likit gazla çalışan soba veya elektrik dışında bir enerji ile ısınma sistemi olan kullanıcılarına Elektrik Dairesi özel düşük tarife uygulamalıdır.

Yoğun bir aydınlatma kampayası başlatılarak, elektriğin ne pahasına üretildiği ve ekonomik olarak en verimli bir şekilde nasıl kullanılacağı halkımıza öğretilmelidir.

SONUÇ

Elektrik Mühendisleri Odası, Makine Mühendisleri Odası, İnşaat Mühendisleri odası ve Mimarlar Odasına bağlı teknik elemanlarında yer alacağı bir ULUSAL ELEKTRİK KOMİTESİ oluşturularak, bu teknik elemanların tavsiyeleri ile Enerji ile ilgili Bakanlığımızın elemanlarının ve Elektrik Kurumunun tecrübeleri birleştirilerek elektrik enerjimizin en verimli bir şekilde kullanılması sağlanabilir.

Verimli elektrik enerjisi kullanımı için gerekli tedbirleri saptamak ve uygulamak, yeni santral yapımı ve elektrik tellerinin yenilenmesi için harcanacak olan paradan daha az olacaktır.

Eğitim düzeyi yüksek olan halkımız aydınlatıldıktan sonra ve saptanacak tedbirler uygulandıktan sonra ulusal ihtiyacımız olan 120 MW elektrik yerine, 85 MVV'lık bir üretimle aynı sonuçlar alınabir.

KAYNAKLAR:

1.   Energy Efficiency Training Program Washington, fail 1994

2.   Jay Hail Design Tools

Energy Efficiency Training Program Washington, fail 1994

3.   Sayed A. Azimi Performing Financial Analyses Energy Efficiency Training Program Washington, fail 1994

4.   John Milhone

Introduction to Energy Consumption in Buildings Energy Efficiency Training Program Washington, fail 1994

5.   Mark Bernstein

Role of Energy Efficiency in Developing Nations Energy Efficiency Training Program Washington, fail 1994

6.   Prof. Dr. Arnold J. Rothstein Energy Operations

Energy Efficiency Training Program Washington, fail 1994

7.  Ata Atun, Elektrik Enerjisi Kullanımı ve Üretimi KKTC Meclisi araştırma komitesine verilen rapor 3 Aralık 1994


1 yıllık Ulusal elektrik tasarrufu : 3,240,000 TL/1 adet elektrik resistanslı soba



1 yıllık Tüketici kullanım tasarrufu: 119,520 TL