Deniz Taşımacılığında Eğitim ve Katkısı

Ata Atun

 

DENİZ TAŞIMACILIĞINDA EĞİTİM ve KATKISI

I.ci Denizcilik Şurası, Lefkoşa, KKTC

 

5 Mart 1998

Türkiye Deniz taşımacılığı:

Dış ticaret yüklerinin yaklaşık yüzde 85'i deniz yolu ile taşınmakta ve ihracat yükleri ağırlıklı olmak üzere yılda yaklaşık 2 milyar Dolar yabancı gemilere taşıma gideri olarak ödenmektedir. Söz konusu navlun giderlerinden tasarruf sağlamak ve ülkenin döviz gelirlerini artırmak için deniz ticaret filosunun geliştirilmesi ve taşımacılığın Türkiye'nin kendi gemileri ile yapılması gerekir.

KKTC Deniz taşımacılığı:

Yıllık 500,000 ton civarında olan ve toplam gideri 4 Milyon dolar olan deniz yolu taşımacılığının sadece %25 gibi küçük bir kısmı KKTC öz sermayeli gemiler ile yapılmakta ve yaklaşık 3 Milyon Dolar yabancı gemilere ödenmektedir. Yabancı gemilere giden navlun giderlerini azaltmak ve ülkenin döviz gelirlerini artırmak için deniz ticaret filosunun geliştirilmesi ve taşımacılığın KKTC'nin kendi gemileri ile yapılması gerekmektedir.

Denizcilik eğitiminin gereksinimi ve önemi:

Denizcilik Eğitiminin ve bu konuda eleman yetiştiren Fakültelerin değerlerinin bu noktada, Akademik gereksinimleri ve önemlerine ilaveten daha da arttığı görülmektedir.

Konu sadece eleman ve akademisyen yetiştirmenin ötesine gitmekte ve Devletin milli gelirinin artmasında etken faktör haline gelmektedir. Büyük çabalarla ve emekle, üretim ve dışsatımdan elde edilen ve devletlerin yaşamında büyük gereksinim olan Dövizin, taşımacılığa ayrılan payının milli gelirin içinde kalmasını sağlamaktadır.

Gemilerin eğitilmiş eleman gereksinimi:

KKTC Bayraklı gemilerdeki personelin %95'i Türkiye'de Deniz Harp okulu, Deniz Lisesi, Deniz Astsubay hazırlama okulu, Denizcilikle ilgili sivil meslek lisesi, Yüksek Okul ve Fakültelerden mezun olmuş akademik eğitimli kişiler veya denizden yetişmiş, mesleki sınavlara girerek vasıf kazanmış kişilerdir.

KKTC'de gemilere eğitilmiş işgücü sağlayan fakülte ve yüksekokulların yanı sıra üretimde ve tamirat da kullanılacak vasıflı ara eleman ihtiyacını karşılayacak eğitim-öğretim kurumlarına gereksinim vardır.

Dünya denizciliğinin yakından izlenmesi, gelişen uluslararası koşullara uyum sağlayacak şekilde denizcilik eğitimi yapan Yakın Doğu Üniversitesinin verimlilikle kullanılması, eğitim ortamlarının ve öğretim programlarının sürekli geliştirilmesi, İngilizce dilinin uluslararası denizcilikte kullanılır olması nedeni ile İngilizce eğitim yapabilecek öğretmen ve öğretim elemanların temin edilmesi gerekmektedir.

Üniversitenin ve denizcilikle ilgili tüm örgütlerin, KKTC Armatörler Birliği, YDO mezunları vb, birleştirilerek KKTC'de daha dinamik bir denizcilik kavramı ve sektörünün yaratılması kaçınılmazdır.

Bu çalışmaların istenilen seviyeye ulaştırılmasında, Devlet, üniversite ve denizcilik sektöründeki örgüt ve şirketlerin işbirliğinin ve koordinasyonunun önemi büyük olacaktır.

İstanbul, Tuzla'daki İTÜ Denizcilik Fakültesi çok büyük bir aşama yapmış ve Denizcilik Eğitimi standartlarının Uluslararası Sözleşme ile (STCVV-78/95 Revizyonu) getirilen kurallarını öğretir, eğitir ve uygular konuma gelmiştir. Yakın Doğu Üniversitesinin, istanbul, Tuzla'daki İTÜ Denizcilik Fakültesi ile başlatmış olduğu Akademik işbirliği aynı düzeydeki öğreti, eğitim ve uygulamanın KKTC'ye de gelmesini sağlayacaktır.,

Yakın Doğu Üniversitesi Denizcilik Fakültesinin ehil eller tarafından kurulmuş olması ve İstanbul, Tuzla'daki İTÜ Denizcilik Fakültesi ile başlatmış olduğu Akademik işbirliği, Fakültenin uluslararası denizcilik sektöründe, özellikle de Batı dünyasının devamlı yenilediği mal ve can emniyeti ile çevre ve deniz kirlenmesi ile ilgili şartların uygulanmasında büyük bir kolaylık ve itimat edilir bir danışmanlık merkezi olmasını sağlayacaktır.

Ülkemizin gereksinim duyduğu nitelikli gemi adamlarının ve kamu personelinin eğitimi için Yakın Doğu Üniversitesi Denizcilik Fakültesi ile beraber diğer ilgili kuruluşlarında ortak bir değerlendirme, planlama ve uygulama yapması gerekmektedir. Bu koordinasyon konu ile ilgili çalışma ve uygulamalardaki zaman kaybını önleyecektir.

STCVV-78 ve 95 revizyonu , Gemi adamlarının Eğitim, Belgelendirme ve Vardiya Standartları Hakkında Uluslararası Sözleşme - 1978 ve 1995 revizyonu (International Convention on Standart of Training, Certification and Watchkeeping for Seafarers - 1978 and 1995 revision) kurallarını KKTC imzalamamış ve kabul etmemiş olmamasına rağmen, bu kuralları benimsemek ve kuralları imzalamış gibi, belirlenecek bir tarih hedef alınarak bu kuralları uygulamaya sokma çalışmasına girmek, KKTC deniz sektörüne çok şeyler kazandıracaktır.

YDÜ Denizcilik Fakültesi, gemi adamlarının eğitim ve öğreniminde uygulanan programları ve kuralları öğretecek, uygulatacak, fiili eğitimini yaptıracak ve sınav yapabilecek bir konumda ve yetkide olmalıdır. Şu andaki Fakülte müfredat programı (öğretim izlencesi) bu programa uygundur.

KKTC hükümeti denizlerdeki etkinliğimizi ve saygınlığımızı arttırmak için Gemi adamlarını Eğitim, Belgelendirme, Sınav, Vardiya Tutma, Kütükleme ve Donatılma Esasları hakkında yasa ve yönetmelik hazırlığına başlamalıdır.

IMO'ya üye olamadığımız için tüm bu çalışmalar TC Başbakanlık Denizcilik Müsteşarlığı hamiliği ve yol göstericiliğinde, dünyanın saygın bir denizci ülkesi olan Türkiye bünyesinde, Türkiye belgelerini KKTC'de ısdar etmek şeklinde yapılabilir.

Denizcilik Eğitiminde mevcut durum :

KKTC Denizcilik eğitimi veren kuruluşlar;

a)    KKTC'deki Endüstri Meslek Liselerinin Motor bölümleri.

Bu okullarımız genelde, kamyon motoru büyüklüğünde motorların tamir ve bakımını öğretmekte, deniz sektöründe ise bu eğitim gemi jeneratörlerinin bakımına ancak yetmektedir. Gemilerin ana motorlarının bakım ve tamiri özel ilgi, eğitim ve beceri isteyen bir konu olup, meslek lisesinden mezun olanlar ancak yılların birikimi ve tecrübesi ile edindikleri bilgiler sonucunda, bu büyük motorların bakımını yapabilmektedirler.

b)    Yakın Doğu Üniversitesi Denizcilik Fakültesi:

Yakın Doğu Üniversitesi Yönetim Kurulu KKTC'nin gerçeklerini ve konumunu görerek çok yerinde bir karar vermiş ve 2 sene evvel bünyesinde Denizcilik Fakültesini kurmuştur, ön


lisans veren bu fakültede Deniz İşletmeciliği, Makine Bölümü (Deniz Motorculuğu) ve Güverte Elemanı olmak üzere 3 branş da eğitim verilmektedir. Üniversitenin talebelerine denizde uygulama yaptırabilmesi için TEAL adlı birde gemisi vardır.

Güverte bölümünde Güverte zabitleri ve Gemi yardımcı zabitleri eğitimi verilmektedir.

Gemi adamlarının eğitimi ile ilgili olarak, güverte bölümü öğrencileri için 12 ay, makine bölümü öğrencileri için ise 6 ay deniz stajı yapma zorunluğu bulunmaktadır. Ülkemizde bu alanda eğitim ve öğretim yapan YDÜ Denizcilik Fakültesinin öğrenci sayısının gittikçe artması staj yeri bulunmasında da problemler yaratacaktır. Bu konuda Armatörlerle ve Deniz taşımacılığı ile ilgili şirketlerle yoğun işbirliği gerekecektir.

Eğitim ve öğretime devam eden öğrencilerin mezuniyetleri sonrası denize gitmelerinde önemli bir etken olan deniz ve denizciliğe geçişlerinin sağlaması için Fakülte, Devlet, Armatörler ve Deniz taşımacılığı ile ilgili şirketlerin işbirliği şimdiden başlatılmalıdır.

YDÜ Denizcilik Fakültesi, arzu eden Yüksek Denizcilik Okulu mezunlarını, STCVV-78 ve 95 revizyonu ek ve ilave dersleriyle eğiterek bu kıymetli elemanların B.Sc. veya B.A. düzeyinde bilgi sahibi olabilmelerini ve yeni seyir aletleri ve tekniklerini tanıyabilme olanağını yaratmalıdır. Buna ilaveten her tür ve derecedeki gemi adamlarının yetiştirilmesi ve yeterlilik sahibi olanların terfilerine ait yaygın eğitim, hizmet öncesi eğitim, hizmetiçi eğitim çalışmaları Fakülte bünyesinde başlatılmalıdır.

Kamudaki Durum :

KKTC Denizciliğinin tüm işlerinin ve KKTC Bayraklı gemilerin kaydının yapıldığı Limanlar Dairesi Müdürlüğünde Denizcilik ile ilgili eğitim almış Müdür mevkiinde bir kişi ve denizcilikle ilgili İngilizce diline çok iyi vakıf, bilgisi uzun yılların deneyimi ile doğru orantılı sekreterlik mevkiinde bir personel vardır. Dairedeki diğer personelin Denizcilikle ilgili hiç bir eğitimi ve bilgisi yoktur.

Liman Başkanlığı ve Başkılavuzluk Dairesinde ise Denizcilik Yüksek okulu Mezunu beş personel vardır.

Söz konusu Denizcilikle ilgili Dairelerdeki görevli personelin, yürüttükleri görevler itibarı ile hizmet öncesi, hizmet içi ve geliştirme eğitimine alınmaları gerekmektedir. Üniversitemiz bu alanda, personeli yetiştirebilecek ve hizmet içi eğitimi verebilecek düzeydedir.

KKTC'de denizcilik ile ilgili kamu kuruluşlarında istihdam edilecek personelin denizcilik eğitimi almış olması, Devletin aksamasız ve daha iyi ve daha saygın hizmetler vermesine yol açacaktır.

Denizcilik Mesleği öğretim Elemanları:

Tüm Üniversite ve Fakültelerdeki kronik sorunlardan bir tanesinin Öğretim Elemanı temini olması, ayni sorunun YDÜ Denizcilik Fakültesinde de yaşanmasına neden olmaktadır veya olacaktır. Özellikle de gemi adamlarının eğitiminde karşılaşılan sorunların başında öğretim elemanı temini sorunu gelmektedir.

öğretim elemanı olmak üzere yurt dışına ve özellikle İTÜ Denizcilik Fakültesine yetenekli ön lisansı tamamlamış öğrencilerin gönderilmesi, Fakülte bünyesinde araştırma görevlisi akademisyenlerin yetiştirilmesi için şimdiden tedbir alınmalıdır.

Yeni açılacak öğretim kurumları, öğretim elemanı gereksinimini sürekli arttıracaktır. Bu da, esasen kısıtlı sayıda olan ve yetiştirilmesi zor ve zaman alan öğretim elemanı temini sorununu körükleyecektir.

Yeni öğretim elemanlarının yetiştirilmesi için KKTC hükümetinin ve YDÜ Denizcilik Fakültesinin burs, istihdam garantisi gibi ciddi ve özendirici tedbir ve uygulamaları şimdiden alması ve programlaması gerekmektedir.

Ders Kitapları. Ulusal ve Uluslararası yayınlar ve IMO yayınları:

Akademik hayatın tüm kesimlerinde olduğu gibi, denizcilik eğitimininde de ders kitabı seçimi, uyumu ve temini en önemli gereksinimlerden biridir. IMO Model kurs dokümanları, çeşitli derslere kaynak, olabilecek bir çok kitabı ve eseri tavsiye etmesine rağmen, bu konuda çok başarılı olan ve Amerika'daki Üniversitelerinde benimsedikleri ve uygulamak için İstanbul, Tuzla İTÜ Denizcilik Fakültesinden izin istedikleri İTÜ Denizcilik Fakültesi yeni müfredat programına bu üniversite ile yapılan işbirliği çerçevesinde geçilmeli ve bu müfredat ile ilgili mevcut, temin ve yazılım sıkıntısını İTÜ Denizcilik Fakültesinin çekmiş olduğu ve sorununu çözdüğü ders kitapları kullanılmalıdır.

Teklif ve öneriler:

Turizm ile ayni getiriye sahip fakat yatırımın geriye dönüşü turizmin aksine hemen olan Denizcilik sektörü ile ilgili bir müsteşarlık kurulmalıdır.

YDÜ Denizcilik Fakültesinin ve bu konu ile ilgili kurulacak diğer fakültelerin gelişmesi için bu kurumların bütçelerine devlet tarafından ek kaynak sağlanmalıdır.

YDÜ Denizcilik Fakültesine ve bu konu ile ilgili kurulacak diğer fakültelere vergi ve KDV bağışıklığı getirilmelidir.

Gençlerimizin bu sektörde görev alması için daha lise eğitimi döneminde rehberlik ve tanıtım yapılmalıdır.

Denizcilik eğitiminde gelişme ve işbirliği için Devlet, Üniversite, Armatörler ve Denizcilikle ilgili şirketler arasında bir Komite oluşturulmalıdır.

YDÜ Denizcilik Fakültesi, gemi adamlarının eğitim ve öğreniminde uygulanan programları ve kuralları öğretecek, uygulatacak, fiili eğitimini yaptıracak ve sınav yaparak KKTC ve TC Bayraklı gemilerde kullanılabilecek, Türkiye'ninde tanıdığı geçerli sertifika ve belge verecek bir konumda ve yetkide olmalıdır.