Mağusa Yazıları (MÖ 66- MS 1772)

Ata ATUN

 

Contents

 

 

“Mağusa Çevirileri” Üzerine...

Suna ATUN : ............................................................................................... ix

 

Bizdeki Aşk, Topal Karınca’nın Aşkıdır Biraz

Bülent FEVZİOĞLU : ................................................................................ xi

 

Önsöz

Doç. Dr. Ata ATUN : ................................................................................... xv

 

Claude Delaval Cobham’ın

Excerpta Cypria’ya Yazdığı Önsöz : .......................................................... xix

 

 

 

YAZARLAR  :

 

 

Sayfa :                                                                                                       Yazar :

 

1) ........................................................................................................... Strabo                     

     “Geographica, M.Ö. 23”                      

 

8) .......................................................................................... Pomponius Mela

     “De Chorographia, M.Ö. 40-41”  

 

8) ................................................................................... Claudius Ptolemaeus            

                                                              “Geographice Hyphegesis, M.Ö.140”

 

10) ..................................................................................... W. Von Oldenburg      

                                                                                          “Hac Jurnali, 1653”

 

11) .......................................................................................... Dante Alighieri                                                

                                                                                               “Paradiso, XIX.”                         

 

12) ........................................................................... Wİlhelm Von Boldensele         

                                                     “Hodoeporicon ad Terram Sanctam, 1333”

 

12) ................................................................................... Jacobus De Verona             

17) ................................................................................... Ludolf Von Suchen

                                                                  “Histoire de l’ile de Chypre, 1468”            

 

19) ...................................................................................... John Maundeville            

                                                                            “Voiage and Travaile, 1356”                  

 

20) ...................................................................................................... Martoni   

                                                                       “Revue de l’Orient Latin, 1895”              

 

29) ............................................................................................... De Caumont

                                                  “Voyaige d’Oultremer en Jhérusalem, 1420”

              

31) ............................................................................................... William Wey             

                                                                                            “Itineraries, 1857”

 

32) ................................................................................................ Felix Faber               

 

35) ................................................................................................ N. Le Huen                 

 

36) ..................................................................................................... Fra. Noe                    

                                  “Viagio da Venetia al S. Sepolcro, et al Monte Sinai...”

 

37) ........................................................................... Martin Von Baumgarten

 

39) ......................................................................................... Jacques le Saige             

 

43) ......................................................................................... Greffin Affagart 

                                                                      “Relation de Terre Sainte, 1534”

         

44) ............................................................................................................ Lilio

 

45) ................................................................................................ John Locke                          

 

48) .......................................................................................... Elias Of Pesaro           

                                                                          “Revue de Geographie, 1563”

 

54) .......................................................................................................... Fürer                          

“Christophori Füreri Ab Haimendorf,

Equitis Aurati, & C....  

                                                                      Itinerarium, 1621”

 

57) .............................................................................................. Paolo Paruta  

“Storia della Guerra di Cipro, Libri tre 8vo.

Siena, 1827”

79) .................................................................................................... Lusignan                      

                                                                                        “Chorograffia, 1573”             

 

82) ................................................................................... Fra Angelo Calepio          

                                                                                         “Chorografia, 1573”        

 

137) ................................................................................. Tomasso  Porcacchi 

                                                           “L’ısole Piu Famose del Mondo, 1590”

                  

139) ...................................................................................... M. De Villamont                  

                                                                           “An Ancient Traveller, 1863”

 

141) ............................................................................................ Andre Thevet        

                                              “Anoumoisin, Cosmographe du Roy, 1556”

 

142) ........................................................................................ Fynes Moryson          

                                                                                               “Itinerary, 1617”

 

142) ................................................................................... Joannes Cotovicus          

 

148) ...................................................................................... William Lithgow            

 

150) ......................................................................................... George Sandys                     

                                              “Relation of a Journey Begun. An. Dom., 1610”

 

152) ................................................................................................... Stochove  

                                “Voyage Du Sieur de Stochove, Faicts Es Annees, 1643” 

            

154) ................................................................................. Cornelis Van Bruyn

 

157) .................................................................................... Dr. J. W. Heyman                  

 

158) ...................................................................................... Richard Pococke                   

 

180) ............................................................................. Alexander Drummond       

“Travels Through Different Cities Of Germany, Italy,

Greece And Several Parts Of Asia, 1754”                    

 

193) ................................................................................ Frederic Hasselquist                

 

194) .............................................................................................. Constantius                 

             “Description of the Famous Monastry of the Virgin of Kykko, 1766”            

 

196) ........................................................................................................ Lopez

197) ..................................................................................................... Journal               

 

197) ............................................... Sibthorp, Leake, Hume, Sestini, Browne

 

204) ................................................................................................. Cyprianos                    

 

249) ..................................................................................... Michael de Vezin

 

252) ..................................................................................................... Kinneir                        

 

255) ......................................................................................................... Light                          

 

257) ...................................................................................................... Turner                          

                                                           “Journal of a Tour in the Levant, 1820”      

 

277) ......................................................................................................... Berat

 

287)...................................................................... Claude Delaval Cobham’ın

Bibliografya Notları

 

289) ................................................................................................ Ata ATUN

 

293) .......................................................................................... (İndeks) Dizin

 

321) .......................................................................................... (Sayısal) Dizin

 

325) Excerpta Cypria’nın Türkçe çevirisinde Samtay Vakfı arşivinden yararlanılan kaynaklar.

325)   a)  .................................................................................. Kitaplar

326)   b)  ................................................. Digital (Elektronik) Kitaplar

326)   c)  ........................................................................ Ansiklopediler

327)   d)  ................................................................................... Atlaslar

327)   e)  ................................................................................. Haritalar

329)   f)  .............Resimlerin alındığı referans kitaplarının kodlaması

330)   g)  ................................................................................. Resimler

 

 

 

References

 

 

1) C. D. Cobham

Excerpta Cypria

1’nci baskı 1908, Cambridge, University Press, Kraus Reprint Co., Newyork, 1969. 

 

2) Suphi Rıza

Mağusa’da Tarihi Yerler

2’nci Baskı, Lefkoşa, KKTC, Bolan Printing, 1989.

 

3) T.C. Genelkurmay Harp Tarihi Başkanlığı Resmi Yayınları No : 2

            Türk Silâhlı Kuvvetleri Tarihi

            III’ncü Cilt, 3’ncü Kısım Eki,

Kıbrıs Seferi (1570-1571)

kitabı. Ankara, Genel Kurmay Basımevi, 1971.

 

4) Hürriyet Matbaacılık

100 Ünlü Türk           

İstanbul, 1977

 

5) Abdülkadir Dedeoğlu

Osmanlılar Albümü

Osmanlı Yayınevi, İstanbul.

 

6) Antros Pavlides

Kıbrıs Tarihi

Filokipros, 1992, Nicosia.

 

7) Rita Severis

            Travelling Artists in Cyprus 1700-1960

Philip Wilson Publishers, London, 2000.

 

8) Longman

The Early Modern Age

Hong Kong, 1989.

9) International Dictionary

            Milliyet Gazetecilik A.Ş., 1987.

 

10) Halil Giray

KKTC Yerleşim Birimleri

Gazimağusa ve İskele İlçeleri, Yürürlükteki ve Eski İsimler Listesi

 

11) KKTC Coğrafi İsimler Kataloğu

(Cilt – II), KKTC İskân Bakanlığı

 

12) The Early Modern Age.

            Hong Kong, 1989.

 

 DİGİTAL (Elektronik)

KİTAPLAR :

 

1) Encyclopaedia Britannica,

2001 Deluxe Edition. CD-Rom.

 

2) Random House Webster’s Electronic Dictionary and Theasurus.

College Edition Version 1. Copyright 1992, Reference Software International. CD-Rom.

 

3) Word Assistant Akıllı Sözlük Sürüm

1.0.0 ES Bilgisayar Ltd., 1999. CD-Rom.

 

4) Webster Publishing

Webster’s World Encyclopeadia 2002 CD-Rom.

 

 

ANSİKLOPEDİLER

 

1) İbrahim Alaettin Gövsa :

Türk Meşhurları Ansiklopedisi.

            Yedigün. İstanbul, 1946.

 

2) Ana Yayıncılık :

Ana Britannica Genel Kültür Ansiklopedisi

İstanbul, 1994.

 

3) Encyclopaedia Britannica Inc :

Encyclopaedia Britannica

            Universal Copyright. USA, 1966.

 

4) Filokypros E. E. Ltd.

Megali Kupriaki Egkuklopedia

Nicosia, 1985.

 

5) Webster Publishing :

            Webster’s World Encyclopeadia 2002 CD rom.

 

6) Meydan Larousse

            Büyük Lugat ve Ansiklopedi, Sabah Yayınları,İstanbul, 1992.

 

7) Oxford Ansiklopedik Sözlük

Yılmaz Yayınları A.Ş. Sabah Yayıncılık, İstanbul, 1990.

 

ATLASLAR

 

1) A. Hadjipaschalis, M Iacovou

            Maps and Atlases

Bank of Cyprus, Nicosia 1989.

 

2) Hürriyet, Naumann & Göbel

Grosser Weltatlas

Hürriyet Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş. İstanbul, 1993.

 

 

HARİTALAR :

 

1) Pierre Mortier

Map of Natolia, Asia Minor,

Anetore PHI. De la RUE. Amsterdam, 1700. 

 

2) Abraham Ortelius

Peregrinations divi Pauli Tyrus Corographicus

Antwerp, 1595.

 

3-Gabriel Bodenehr

Das Mittelaendische Meer, Augsburg, 1730.

 

4) Guiljelmus Et Iohannes Blaeu

Turcicum Imperium, Almanya, 1641.

 

5) Francois De L’isle

Tabula itineris Decies Mille.

P. du Val Geographe du Roy. Fransa.

 

6) Isaak Tirion

Nuova Carta del Europa Turchesca., Amsterdam.

 

7) R. Spofforth Sculp

A New Map of the Eastern Parts of Asia Minor.

1714, İngiltere.

 

8) George Braun -  Frans Hogenberg

Calaris-Malta-Rhodus-Famagusta. Civitates Orbis Terrarum.

Cologne, 1599.

 

9) Abraham Ortelıu

Cyprus Insula Laeta Choris, ….

Theatrum Orbis Terrarum, Antwerp, 1608.

 

10) Cornelis Claesz – Petrus Bertius

            Descripto Cypri, Caert-Throsoor, Amsterdam, 1603.

 

11) Gerard Mercator (Haritacı) - Jodocus Hondıus (Yayıncı)

Cyprus Insula, Amsterdam, 1607.

 

12) KKTC İskân Bakanlığı Harita Şubesi,

      TC. Harita Genel Komutanlığı, 1995

Kıbrıs Fiziki Haritası, Baskı : 1 THGK

 

13) J. Wyld Geographer

Map of Cyprus, London, 1878.

 

14) H. H. Kitchener

Island of Cyprus, London, 1882. 

 

15) A Visitor’s Map of Cyprus

            Department of Lands and Surveys, Cyprus, First Edition 1986, 4/94. 

 

16) Benedetto Bardone

            Venedik, 1534.

            Pierre Mortier – Philippe de La Rue

            Anatolia-AsiaMinor, Amsterdam, 1700.

 

17) Kemal Rüstem & Brother

Cyprus (North & South), 1989, Prepared by Oxford Cartographers.

 

18) Kıbrıs İdari Taksimat ve Karayolları Haritası

     MSB Harita Genel Müdürlüğü, 1972.

 

19) Lazkiyye

            Carte de L’empire Ottoman,

            Chez. CH. PICQUET, 1816 - 1836, Orleans, Fransa.

 

20) Les Estats de L’Empire des Turqs en Asie.

            Parle Sanson D’Aabberville. Geographe Ordinaire du Roy A

Paris, 1684

 

 

 

 

 

 

 

 

“MAĞUSA ÇEVİRİLERİ”

Üzerine ...

 

Dünümüzü araştırarak bugüne,

dün ve bugünü de yarınlara taşımak ...”

 

 

 SAMTAY’ın kuruluş amaçlarının tek cümle ile bütünsel  ifadesi... 

Dünümüzü öğrenmek ve  yarınlara taşımak ...

 

SAMTAY’ın; zorluğunun ve sorumluluğunun bilincinde üstlendiği  çok önemli bir misyon... Vakfımız genelde Kıbrıs, özelde Mağusa kültür- sanat ve tarihinin tanınması ve tanıtılmasını hedeflemiştir. Bu bağlamda yayına hazırladığı kitapların belgesel nitelikte olmasına özen göstermiştir. 

 

2001 yılı içinde yayınlamış olduğumuz “Mağusa Haritasında Yüzlerinin ve Yüreklerinin İzdüşümleri Kalmış 116 İnsan”, “Kıbrıs Türk Halk Edebiyatında Destanlar ve Ağıtlar Üzerine Bilgiler – Belgeler -  Araştırmalar”, “Özgürlük ve Barış 27 Yaşında” başlıklı kitaplarımız, bu temel  ilke yolunda atmış olduğumuz ilk adımlarımız oldular.  

 

2002 yılı içerisinde yayınlanması çalışmalarını yürüttüğümüz ve geçen yıl olduğu gibi, yıl içerisinde yayınlamayı hedeflediğimiz dört kitabımızdan ilki olan Cobham’ın “Exerpta Cypria”sının “Mağusa Bölümleri”ni SAMTAY VAKFI olarak Türkçeye kazandırmaktan ve sizlerle paylaşmaktan büyük bir mutluluk duymaktayız.

 

“Excerpa Cypria”, Kıbrıs’ı anlatanlardan derlenen, dünlerimizin çok uzaktaki bilgileri ile dolu asırlık bir kitap... 

 

Experta Cypria’nın yazarı Claude Delaval Cobham, kitabının önsözünde şunları yazmış :

 

Bir çok yazının içinde bulunan ifadeleri düzeltmek için eklenecek notlar veya ekler, Kıbrıs tarihini yeni baştan yazmak olacaktır. Benden daha genç ve yetenekli eller, bu görevi üstlenmelidir. Fakat bu alıntılar gelecekteki tarihçiye seksen değişik yazarın on iki dilde bıraktıklarını bir tek lisanda ve bir ciltte verecektir. Bu denli sıkıntıdan kurtardığım için teşekkürlerini talep ederim.” 

 

 

Sevgili Claude Delaval Cobham;

 

Yalnız, on iki dilde yazılan  belgelerin-anıların tümünü İngilizce’ye çevirdiğin için değil, fakat en eski tarihimizin bu günlere taşınmasındaki çok  önemli rolün için  de sana  teşekkür ediyoruz... Ayrıca,  yüz yıl önceden bu kitabın başka dillere de çevrilip yayınlanabilmesi iznini verdiğin için de, Samtay Vakfı olarak üstlendiğimiz misyon adına katkılarına teşekkür ediyoruz.

 

Kitabın çevirisini gerçekleştiren eşim Ata Atun, Excerpta Cypria’nın “Mağusa Bölümleri”ni birinci cilt olarak günümüze kazandırırken, aynı kitabın içerisinden ikinci cildi Lefkoşa-Girne, üçüncü cildini ise Limasol-Lârnaka-Baf bölümleriyle çeviriye devam ederek, gelecek yayınlarımıza bu ilk çevirinin coşku ve heyecanıyla şimdiden, hazırlanmaktadır.

 

 Samtay Vakfı’nın yeni kitap yayınlarında birlikte olmak umudumuzla...

                                            

 

Suna ATUN

Samtay Vakfı

Başkan